Informatieplicht energiebesparing: wat doe je ermee?

Vóór 1 juli 2019 moeten bedrijven melden welke energiebesparende maatregelen u neemt voor uw bedrijfspand. Dit vloeit voort uit het Activiteitenbesluit milieubeheer. De deadline van 1 juli nadert. Toch hebben nog niet alle bedrijven aan de verplichting voldaan. Waarom niet? En kun je nog blijven wachten?
Delen:

De wetgeving over de EED, de energie-audit, en de erkende maatregelenlijst bestaat al een aantal jaar. Deze is in 2012 ontstaan vanuit de vastgestelde Europese Energie-Efficiency Richtlijn-2012/27/EU.
Een EED is bedoeld voor inzicht in energiebesparing en vervoersmanagement. Dit moet bedrijven en instellingen verleiden om meer besparingsmaatregelen te treffen en de energietransitie te versnellen.

Het is nu 2019 en nog steeds hebben niet alle bedrijven aan deze verplichting voldaan. Waarom niet? En kun je nog blijven wachten?

Ontwikkeling kennisniveau

Om te beginnen is het interessant om te zien hoe het kennisniveau aan de kant van zowel de handhaver, de overheid als bij de bedrijven zich heeft ontwikkeld.
Bij de start van de regeling is deze min of meer de markt in ‘gegooid’. Je zag voornamelijk bedrijven met een meer publiekelijk risico de eerste stappen ondernemen om de EED daadwerkelijk op te pakken. Zij wilden geen misstap begaan. Het kennisniveau was slechts bij een paar handhavers groot genoeg om daadwerkelijk te gaan handhaven. Zowel de beperkte capaciteit als het eerst moeten volgen van een cursus waren hier debet aan.
Inhoudelijk waren EED-rapportages vaak te mager en voldeden ze niet aan de richtlijn. Het bracht veel discussies en een zoektocht naar compliance. Het oordeel van de handhaver kwam gemiddeld tot wel een jaar later. Geen goede drijfveer dus om aan deze wetgeving te willen voldoen.

Waar staan we in 2019?

De handhaving heeft zich geprofessionaliseerd in haar dienstverlening. Het kennisniveau is significant gestegen en ook de richtlijnen zijn helder(der) omschreven. Het oprichten van het kernteam en haar visie heeft geholpen met de verdere marktontwikkeling van het EED-vraagstuk.

In de praktijk loopt de beoordeling een stuk sneller, maar nog niet optimaal. De vraag over ‘wel of geen vrijstelling?’ wordt bijvoorbeeld duidelijker beantwoord. De betere richtlijnen helpen bedrijven, adviseurs en handhavers om efficiënter de juiste dingen te doen. Dit is ook nodig om draagvlak te behouden en vooral ook verder te creëren.

In de praktijk loopt de beoordeling een stuk sneller, maar nog niet optimaal

Toch bestaat er nog steeds onduidelijkheid bij diverse handhavers. Het probleem zit vooral in de interpretatie van specifieke gevallen. Hier schuurt het. Waar de ene handhaver bijvoorbeeld blijft ‘hameren’ op een rapportage, geeft de andere in hetzelfde geval een vrijstelling, want het betreft immers geen ‘inrichting’. De interpretatie is nog niet eenduidig.

Erkende maatregelenlijst

In eerste instantie had de erkende maatregelenlijst van 15 punten voornamelijk tot nut om een inhoudelijke richting te geven aan de te adviseren energiebesparingsmaatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Door de huidige uitbreiding van deze maatregelenlijst naar circa 60 punten met duidelijke toetscriteria, lijkt het zwaartepunt voornamelijk naar deze lijst verschoven te worden als het gaat om handhaving.

Met de informatieplicht voor 1 juli 2019, en voor EED-plichtigen 5 december 2019, is een handige automatische handhavingstool ontwikkeld. Je ziet dat de markt wordt overspoeld met dienstverlening om aan deze informatieplicht te voldoen. Maar let op, het is niet enkel een ‘klikdienst’ voor nu, het is een toetsmiddel voor het vervolg, namelijk de uitvoeringsplicht. De maatregelen hebben een beoogde terugverdientijd van maximaal vijf jaar als aan de voorwaarden wordt voldaan. In de praktijk kan dit nog wel eens anders liggen. Voer voor discussies dus.

Het is daarom belangrijk om ook de onderbouwing voor elkaar te hebben. De handhaver zal niet zomaar genoegen nemen met ‘de maatregelen verdienen zich bij mij niet terug, ik vind dat ik genoeg heb gedaan’.
De grens is ook bij de handhaving wel eens bereikt. Het belangrijkste is dat je het onderwerp energie ‘serieus’ neemt. Blijf in gesprek met de handhaving en laat je zo nodig goed adviseren.

Blijf in gesprek met de handhaving en laat je zo nodig goed adviseren

Split incentive

Gaat alles nu goed? Nee. De split incentive (de situatie waarbij de verhuurder maatregelen treft en kosten maakt, terwijl de huurder er baat bij heeft) is voor de EED en Erkende Maatregelenlijst nog steeds een vraagstuk. Dit wordt gevoed doordat EED-plichtige bedrijven in bijna alle gevallen de huurders zijn van het vastgoed. De vastgoedeigenaren zelf zijn daarbij veelal niet EED-plichtig.
In veel multi-tenant situaties zijn ook de huurders niet EED-plichtig. Een valkuil dus, want deze gebouwen vallen tussen wal en schip met alle discussies van dien.

Veel multi-tenant gebouwen lijken nu de dans te ontspringen

De erkende maatregelenlijst, die los staat van de EED-verplichting, dient wel uitgevoerd te worden bij een bepaald minimaal energieverbruik. Ook hier kan de multi-tenant huurder logischerwijs verantwoordelijk worden geacht voor enkel het gehuurde deel. Daarnaast wordt veelal vergeten dat de hoofdinstallatie in een gebouw vaak een ‘inrichting’ op zichzelf is.
Deze is in beginsel altijd de verantwoordelijkheid van de eigenaar. De huidige afspraken tussen handhavers en vastgoedeigenaren geven geen oplossing voor dit probleem. In tegendeel zelfs, veel multi-tenant gebouwen lijken nu simpelweg de dans te ontspringen. Dit lijkt niet wenselijk in een klimaat waarin we met zijn allen moeten verduurzamen. Het kan niet zo zijn dat Jantje toevallig wel moet, en Pietje toevallig niet…

Risico

Is ‘niks doen’ een optie? Je zou toch kunnen zeggen dat het allemaal zo’n vaart niet loopt in de trant van: ‘Ik wacht wel tot de handhaver aanklopt, en die informatieplicht klik ik er zo even in’.
Tot medio vorig jaar zou je zo kunnen denken, maar we zien ook dat handhavers sneller boetes uitdelen en met brieven sommeren om simpelweg maatregelen te nemen. Soms in absurde vorm. Vaak bij bedrijven die niks doen en niks willen. De informatieplicht is geautomatiseerd, het wordt makkelijk voor de handhaver om bedrijven te toetsen op nakoming. Het wordt in die zin een steeds efficiënter systeem. Voor de treuzelaars is de ‘pakkans’ vele malen groter geworden. Het wordt wel interessant om te zien hoe de handhaver om zal gaan met deze grotere informatiestroom.

We zien dat handhavers sneller boetes uitdelen en met brieven sommeren om simpelweg maatregelen te nemen

En dus?

De EED-verplichting en informatieplicht erkende maatregelen worden steeds duidelijker een onderdeel van de bedrijfsvoering. Dit is ook logisch en goed, in de praktijk wordt namelijk veel te veel laag hangend fruit niet opgepakt. Soms zijn besparingen namelijk makkelijk en zonder hoge investeringen realiseerbaar.
De EED en de Erkende maatregelenlijst zijn simpelweg nodig om stappen te maken voor het behalen van de energietransitie en CO2-doelstellingen. We zijn dan ook nog maar net een paar jaar bezig.

Een steeds groter deel in het bedrijfsleven doet er serieus aan mee, maar we zijn er nog niet. Niks doen is in ieder geval geen optie meer. Behalve dan voor de multi-tenant gebouwen, die lijken de dans te ontspringen?!

We zien uit naar 2020, hoe gaat men dan handhaven? Is de informatieplicht niet enkel een administratieve verplichting gebleken?
Wordt vervolgd!

Door: Arnaud van Beek – van Goor, productmanager energie en duurzaamheid bij Unica Energy Solutions

Lees ook
Informatieplicht energiebesparing: wie moet uiterlijk 1 juli a.s. wat melden?
Meerderheid kantoren rijksoverheid nog geen energielabel C
Upgrade uw kantoorgebouw naar energielabel C voor 2023