Naar schatting komen dagelijks bijna een half miljoen Nederlanders in aanraking met oplosmiddelen. Hoewel door actie en voorlichting het aantal nieuwe slachtoffers afgelopen jaren sterk is afgenomen, blijft OPS een sluipmoordenaar. Het maakt ook vandaag de dag nog slachtoffers. “Oplosmiddelen in reinigingsmiddelen, ontvettingsmiddelen en in verf en lijm kunnen ernstige schade toebrengen aan de hersenen en het zenuwstelsel.” Dat zegt Wim Serno, general manager van Eco-Point. De fabrikant van reinigingsmiddelen uit Halsteren is als sponsor betrokken bij Stichting OPS en zet zich samen met de stichting in om de schildersziekte uit te bannen. De producent maakt reinigingsmiddelen zonder gevaarlijke vluchtige oplosmiddelen (vos) en vierde in 2016 net als de Stichting OPS het 25-jarig bestaan.
Gevaar OPS op de loer
De naam schildersziekte zet mensen nog wel eens op het verkeerde been. Die verwijst naar schilders die klachten kregen nadat ze veel in slecht geventileerde ruimtes hadden gewerkt, vertelt Serno. Maar het is geen probleem waar alleen schilders mee kampen, ook in andere sectoren worden nog oplosmiddelen gebruikt en ligt OPS op de loer. “Het is eigenlijk waanzin dat er nog steeds middelen bestaan die deze effecten kunnen hebben”, vindt collega John Scheepers, sales manager bij de fabrikant. “Regeringen maken in Europa allerlei afspraken met elkaar om uitstoot en gevaar terug te dringen, maar producten als terpentine en thinner zijn gewoon in elke winkel te koop.”
‘Het probleem, en het gevaar van OPS, wordt echt onderschat’ (John Scheepers, sales manager bij Eco-Point)
Wie met oplosmiddelen werkt, kan daar last van krijgen. Acute verschijnselen die erop wijzen dat er iets mis is, zijn duizeligheid, hoofdpijn, gebrek aan eetlust, misselijkheid, transpiratie en het krijgen van hartkloppingen. Of er blijvende schade ontstaat, is onder meer afhankelijk van het aantal keer dat iemand aan de middelen is blootgesteld. In het ergste geval treedt blijvende schade op aan het centraal zenuwstelsel, wat gevolgen kan hebben voor het geheugen en de motoriek van deze persoon.
Bij specialistische reiniging liggen gevaren op de loer
In hoeverre speelt de ziekte een rol in de schoonmaakbranche? “Het probleem, en het gevaar van OPS, wordt echt onderschat”, vindt Scheepers. “Bij het huis-tuin-en-keukenwerk hoef je niet al te veel te vrezen. Maar bij specialistische reiniging, waarbij met andere meer agressieve middelen wordt gewerkt, liggen gevaren wel op de loer. Denk aan producten voor het verwijderen van graffiti, kauwgom, stickers, lak en lijm. Er zijn oplosmiddelen op de markt voor de aanpak van bijvoorbeeld graffiti die behoorlijk agressief zijn.” Volgens Scheepers zijn deze middelen milieubelastend en vormen ze een gevaar voor mensen die ermee werken. De snelle verdamping zorgt voor hoge concentraties in de lucht, die ingeademd wordt. Ook kunnen bij de mensen die ermee werken problemen met huid en ogen ontstaan.
Onduidelijkheid
“Volgens mij weten veel schoonmakers niet of de producten waarmee ze werken veilig zijn. Wat zit er precies in? En is het schadelijk als je er dag in dag uit mee werkt?” De oplossing voor het probleem zit vooral in voorlichting, een goede communicatie tussen werkgever en werknemer. En in transparantie. “Schoonmakers hebben het recht om te weten met welke middelen ze werken. Zijn die producten honderd procent veilig of is het wellicht nodig dat er extra voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen in bepaalde situaties? Durf het gewoon te vragen”, stelt Serno voor.
Volgens beide heren kan er wat betreft wet- en regelgeving ook nog wel heel wat verbeterd worden. Serno: “Pictogrammen op verpakkingen zeggen vaak veel te weinig. En: bij sommige producten horen 15 of 20 pagina’s aan veiligheidsbladen. Gaan schoonmakers of leidinggevenden die bladen allemaal lezen? Ik vraag het me af! Reden voor ons om werkinstructiekaarten te introduceren, die duidelijk de werking van de producten weergeven.”
Veilig voor mens en milieu
Eco-Point produceert vos-vrije en vos-arme reinigingsmiddelen voor verschillende sectoren, waaronder de schoonmaakbranche en non-profit sector. De focus ligt daarbij volledig op biologisch afbreekbare middelen. Het gaat in de schoonmaak om producten op het gebied van interieuronderhoud, glas- en gevelreiniging en industriële schoonmaak. “Als je werknemers continu in contact komen met bepaalde middelen, dan moet je zorgen dat ze daar veilig mee kunnen werken. Hoe vaak of hoe lang je ze ook gebruikt”, vindt Scheepers.
Vandaag de dag zijn biologisch afbreekbare reinigingsmiddelen geen noviteit meer, maar dat was 25 jaar geleden wel anders. “Henk van Straaten en Ferry Samuels, de oprichters van het bedrijf, waren hun tijd al ver vooruit begin jaren negentig. Ze werden in die tijd gezien als geitenwollensokkentypes. Ze gingen aan de slag met suikerbieten, kokosolie en mais in plaats van met de gebruikelijke grondstoffen, die schadelijk konden zijn. Tot op de dag van vandaag is dat wat we doen: het aanbieden van verantwoorde en veilige oplossingen voor schoonmaakvraagstukken. Het eindresultaat moet perfect zijn, maar wel zonder dat dit ten koste gaat van de schoonmaker of het milieu. Dat staat buiten kijf.”
Dit artikel verscheen in Service Management nummer 1/2. Kijk hier voor een abonnement of een proefnummer.
Lees ook:
Fabrikant van schoonmaakmiddelen sponsort Stichting OPS
Controles Inspectie SZW op werken met gevaarlijke stoffen
