Virussen, bacteriën en schimmels doden
UV-C is een vorm van ultraviolette straling die het DNA en RNA van micro-organismen ernstig beschadigt. Door die beschadigingen kunnen de micro-organismen, zoals bacteriën, virussen en schimmels, niet meer delen en gaan ze dood. De technologie is trouwens niet nieuw. UV-C-licht is een bewezen techniek die al jarenlang gebruikt wordt om (onder meer) drinkwater te reinigen of medische apparatuur te ontsmetten. Zo ontwikkelt de voormalige lichtdivisie van Philips al 35 jaar UV-C lampen voor het desinfecteren van spullen, waaronder het medische toebehoren in de operatiezaal.
Effectief het nieuwe coronavirus doden
Volgens verschillende wetenschappers, waaronder van de Boston University, is deze straling bewezen effectief bij het uitschakelen van het nieuwe coronavirus, meldt het ANP. In tests concludeerden de wetenschappers dat de UV-straling uit lampen van Signify (een Nederlandse producent) bij een specifieke dosering in zes seconden 99 procent van het virus had weggevaagd. Het onderzoek van de Boston University is echter nog niet gepubliceerd als artikel dat door andere wetenschappers is beoordeeld. Toch is Signify, dat zelf herhaaldelijk vergelijkbare tests heeft uitgevoerd met hetzelfde resultaat, afgelopen week al wel naar buiten getreden met het onderzoek.
Verschillende mogelijkheden voor inzet UV-C
Volgens Eric Rondolat, topman van Signify, bieden lampen met UV-C een uitkomst voor bijvoorbeeld supermarkten die hun winkelwagentjes willen ontsmetten. Ook zijn er mogelijkheden in pakhuizen en lege winkels om robots met UV-C-lampen rond te laten rijden om de ruimtes te ontsmetten. Zo berichtten we onlangs al over een robot die een winkelcentrum in Singapore ontsmette. Ook in klaslokalen kan een UV-C-robot uitkomst bieden, zo blijkt uit het voorbeeld van een school in Oklahoma in de Verenigde Staten.
Schoonmaaktijd flink verkorten
De robots met UV-C-licht zijn vooral populair in ziekenhuizen. Een ziekenhuis in Ierland heeft bijvoorbeeld tests uitgevoerd met een robot van Akara, meldt Time. De robot werd ingezet voor het desinfecteren van kamers met een CT-scan die zijn gebruikt door patiënten met het coronavirus. Normaal gesproken kostte het hele schoonmaak- en desinfectieproces van zo’n kamer ongeveer een uur. De robot deed dat in een kwartier. Maar bijvoorbeeld ook in het Nederlandse Dijklander Ziekenhuis wordt een UV-C-robot, genaamd Thor, ingezet voor de desinfectie van kamers.
Normaal gesproken kostte het hele schoonmaak- en desinfectieproces van zo'n kamer ongeveer een uur. De robot deed dat in een kwartier.
Vraag naar UV-lampen sterk gegroeid
Al hoewel de techniek niet nieuw is, merken producenten van UV-C-lampen een enorm gestegen vraag sinds de uitbraak van het coronavirus. Zo lieten de Nederlandse producent Signify en de Duitse producent Osram Licht al weten de productie van systemen met UV-C-licht op te schalen. Osram installeerde de UV-C-lichten al in ziekenhuizen in Wuhan en Peking, waar de effectiviteit nogmaals werd gemeten, meldt het ANP. Verder leverde Osram in China al 10.000 lampen aan scholen en kinderopvang. Nu gaat Osram de lampen ook buiten China aanbieden. Het bedrijf zegt internationale goedkeuring daarvoor te hebben ontvangen. Ook de Deense producent UVD Robots, die inmiddels al “truck-ladingen” UV-C-robots aan China heeft geleverd, ervaart in Europa een stijgende vraag.
Ook de lucht desinfecteren
Het meeste onderzoek gaat over het doden van micro-organismen op oppervlakten of materialen, maar ook in de lucht blijkt UV-C-straling te reageren op bepaalde types coronavirus. Dat zei Mark Vreeswijk, directeur LEDesign tegen het AD. “Op plekken met een hoge doorloop van mensen, zoals wachtruimten van de tandarts, kan het een ideale oplossing zijn om lucht vaak te zuiveren. Dat verkleint de kans op verspreiding. Daarom komen wij nu met een UV-C-desinfectiesysteem, een apparaat dat je aan het plafond hangt en de lucht desinfecteert.”
Ook de wereldwijde lichtvereniging IES beaamt dat UV-C-straling een goede manier kan zijn om de lucht te desinfecteren. Daarbij is het wel van belang dat de ruimte een hoog plafond heeft, de lampen omhoog schijnen en dat er goede ventilatie plaatsvindt. Dit zodat de lucht continu langs de lampen stroomt, waardoor er meer lucht gedesinfecteerd wordt.
Kan menselijke overdracht niet stoppen
Daarbij moet wel meteen een kanttekening geplaatst worden. Zo stelt IES dat luchtreiniging met UV-C-licht weinig effect heeft op menselijke overdracht van virussen wanneer er een besmet persoon in dezelfde kamer is (en dus dezelfde lucht inademt) als nog gezonde mensen: “although it ensures that recirculated air does not have viable pathogens, it unfortunately does relatively little to prevent person-to-person transmission in a room where both an infectious source and other susceptible persons share the same air.”
Ook UV-specialist Martijn van Klink, mede-eigenaar van Bioclimatic, een bedrijf dat UV-C-systemen fabriceert, denkt niet dat luchtreiniging via UV-C-lampen toepasbaar is in bijvoorbeeld een klaslokaal waarin meerdere kinderen aanwezig zijn. Dat zegt hij tegen de Volkskrant. “Als één van de kinderen niest, krijg je de lucht waarin de druppels met virusdeeltjes zweven niet langs het UV-C-licht, voordat het kind ernaast de besmette lucht heeft ingeademd.”
Geen wondermiddel
Al hoewel UV-C-licht bewezen virussen, bacteriën en schimmels kan doden, is het geen wondermiddel. Er zijn meerdere factoren die meespelen in de desinfecterende werking ervan. Zo werken UV-C-lampen vooral goed in kale ruimtes met gladden oppervlakken, want schaduwplekken bereikt het licht niet. Die plekken worden dus ook niet gedesinfecteerd. Ook tot vuile oppervlakken, met bijvoorbeeld een laag stof erop, dring het licht niet door.
Oppassen geblazen
Daarnaast kunnen de lampen ook alleen in lege ruimten gebruikt worden. Met UV-licht is het namelijk oppassen geblazen. Zo raakten vier schoonmakers een paar jaar geleden zwaar gewond door blootstelling aan het UV-straling. Ze liepen onder meer brandwonden en een beschadigd hoornvlies (oog) op. In De Volkskrant komt omgevingspsycholoog Yvonne de Kort van TU Eindhoven aan het woord. Zij onderzoekt de effecten van licht, waaronder uv-licht, op mensen. “Het gevaar van UVC-straling is dat we dat licht niet zien, maar dat het wel schadelijk is voor onze ogen de huid. Daardoor kan het snel misgaan als een lamp verkeerd is gemonteerd of als onervaren monteurs en schoonmakers ermee werken.”
