Tegelijkertijd zegt 78 procent van de ondernemers dat de economische onzekerheid het afgelopen jaar is toegenomen. Dat blijkt uit de laatste COEN-enquête van het CBS, KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), MKB-Nederland en VNO-NCW.
Geopolitieke ontwikkelingen
Van de ondernemers die meer economische onzekerheid ervaren, noemt 42 procent geopolitieke ontwikkelingen, zoals oorlogen en handelsspanningen, als belangrijkste oorzaak. Voor 24 procent zijn veranderingen in de vraag of markt de grootste bron van onzekerheid en 22 procent wijst op de beschikbaarheid van personeel, leveranciers of productiemiddelen.
Bijna driekwart van de ondernemers die meer onzekerheid ervaren, heeft maatregelen genomen. Zo kiest 36 procent voor meer interne flexibiliteit in personeel, productie of processen. Daarnaast bouwt 23 procent extra financiële buffers op of versterkt het liquiditeitsbeheer en stelt 22 procent investeringen uit of vermindert deze.
Personeelstekort grootste knelpunt
Het tekort aan arbeidskrachten blijft de grootste belemmering voor ondernemers. Bijna 33 procent van de bedrijven noemt personeelstekorten als belangrijkste knelpunt. Dat is meer dan de 30,1 procent van een kwartaal geleden, maar minder dan de piek van ruim 49 procent in 2022.
Ondanks de verbetering ligt het ondernemersvertrouwen met -5,3 nog onder het langjarig gemiddelde van -3,8. In vrijwel alle sectoren is het vertrouwen negatief. Alleen in de sectoren informatie en communicatie en cultuur, sport en recreatie is het ondernemersvertrouwen positief.
