Cao-afspraken zijn nu vaak te star waardoor bedrijven zich niet goed kunnen aanpassen en extra hard worden geraakt bij onverwachte tegenslag. 2021 belooft opnieuw een onzeker jaar te worden. Werkgevers willen daarom komend jaar inzetten op meer meebewegende arbeidsvoorwaarden. Dat schrijven MKB-Nederland, VNO-NCW en AWVN in hun arbeidsvoorwaardennota Schaken op meerdere borden. Arbeidsvoorwaarden in onzekere tijden. Daarin staan aanbevelingen voor werkgevers voor het arbeidsvoorwaardenoverleg van het komende jaar. Uitgangspunt is voor hen dat in toekomstige crises de arbeidsvoorwaarden de beste aanpak niet in de weg staan.
Aanpassingsvermogen te klein
Gezonde bedrijven, maximale werkgelegenheid en zekerheid en perspectief voor werknemers blijven voor de gezamenlijke werkgevers de ‘grote’ doelstellingen van het arbeidsvoorwaardenoverleg. De huidige crisis heeft een aantal nieuwe inzichten opgeleverd, met name wat betreft het aanpassingsvermogen van ondernemingen. Afspraken in de cao blijken soms zo star dat deze organisaties belemmeren in te spelen op de grote onzekerheid en tegenslagen door de coronacrisis.
Zo wilden veel bedrijven hun ploegenroosters aanpassen om in het kader van coronavrij werken het verkeer van en naar bedrijfslocaties te verminderen. Diverse werkgevers zagen dat verhinderd doordat de arbeidsvoorwaarden het niet toelieten. Ook personeel inzetten op andere plekken in de organisatie bleek vaak lastig. Afspraken rond onder meer roosters, reistijden en reiskosten bij thuiswerken moeten daarom kritisch worden bekeken, stellen de werkgeversorganisaties. Tegelijkertijd bepleiten zij afspraken over meeademende beloningen en crisisclausules. Hierdoor lopen de loonkosten in slechte tijden minder hard op en profiteren werknemers in goede tijden extra.
Investeren waar het kan
Volgens VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN kent het arbeidsvoorwaardenoverleg dit jaar twee gezichten. Bedrijven die het zwaar hebben en bedrijven die ondanks of juist dankzij de crisis goed draaien. Om die reden schetst de nota twee routes: investeren waar het kan en (kosten) beheersen waar het moet. Langs die weg kunnen zowel werkgelegenheid als bedrijven worden behouden.
De gezamenlijke werkgevers merken ook op dat de succesvolle steunpakketten van de overheid de onderliggende problemen van veel bedrijven aan het oog onttrekken. Hierdoor ontbreekt in het arbeidsvoorwaardenoverleg soms de urgentie om zaken aan te passen.
Gezamenlijk probleem
De werkgeversverenigingen pleiten voor constructief overleg met werknemers en hun vertegenwoordigers (vakbonden en ondernemingsraden) om de onderliggende problemen scherp te krijgen en draagvlak te verwerven voor hun investeringsagenda. ‘De coronacrisis heeft grote gezamenlijke problemen veroorzaakt. Die vragen om een gezamenlijke aanpak.’
