Eerst even wat achtergrond. Vasten is een van de vijf zuilen van de islam, de dingen die een goed moslim doet. Andere zuilen zijn bijvoorbeeld vijfmaal daags bidden en de bedevaart naar Mekka. De ramadan betekent voor een moslim zuivering van de ziel, verbondenheid met de armen op de wereld en het tonen van gehoorzaamheid aan God, Allah.
Vasten doen moslims van zonsopgang tot zonsondergang. Dat betekent in die periode niets eten en drinken – dus ook geen water – en ook onthouding van andere geneugten, zoals seks en roken.
Waarschijnlijk vastende collega’s in de organisatie
Ongeveer 5 procent van alle Nederlanders boven de 15 jaar noemt zich moslim. De kans is groot dat een moslim vast tijdens ramadan. Want het is een van de belangrijkste momenten in het jaar in hun geloof. Zelfs als ze door het jaar heen wat minder streng zijn. Dat maakt het zeer waarschijnlijk dat er in een organisatie moslims zijn die vasten. Ook als ze dat niet vertellen omdat ze geen lastpak willen zijn voor de collega’s.
Start ramadan hangt samen met stand van de maan
De ramadan is ieder jaar op een ander moment. Dit komt doordat de timing is gebaseerd op de islamitische kalender, die anders loopt dan de gregoriaanse die we in Europa hanteren. Daarnaast beginnen niet alle moslims precies tegelijk met vasten. Want de start hangt af van de stand van de maan. Sommige moslims houden daarbij de stand van de maan in Mekka aan, anderen die in het land waar ze wonen.
Het is nooit de bedoeling dat iemand zijn gezondheid in gevaar brengt door te vasten.
Dit jaar valt de negende maand, ramadan dus, ongeveer gelijk met onze maand april. Het is te hopen voor vastende moslims dat die maand niet al te warm wordt. Want als het koel is, is overdag niet drinken makkelijker vol te houden.
Uitzondering voor zieke en kwetsbare mensen
Overigens is het nooit de bedoeling dat iemand zijn gezondheid in gevaar brengt door te vasten. De wetten van de islam maken dan ook een uitzondering voor zieke of kwetsbare mensen. Ook vrouwen die zwanger zijn, menstrueren of borstvoeding geven hoeven niet te vasten. Maar eerlijk is eerlijk, veel moslims willen liever geen uitzondering zijn. De meesten zullen daarom onder elke omstandigheid zo stug mogelijk willen doorvasten.
Want vasten heeft ook veel positieve effecten: iemand werkt aan zichzelf en zijn discipline. Daarnaast is het een periode van solidariteit en verbinding met de familie en de geloofsgemeenschap.
Mogelijke gevolgen van ramadan op het werk
Niets eten en drinken van zonsopgang tot zonsondergang, pas na het late avondgebed gaan slapen en ruim voor zonsopgang opstaan om te eten – dat heeft misschien ook gevolgen voor het werk. Medewerkers die vasten kunnen sneller vermoeid raken. Wellicht hebben ze meer moeite om zich te concentreren. Ook ervaren ze soms meer stress of raken sneller geïrriteerd.
Voor een gezond persoon die geen fysiek zware baan heeft, is de ramadan goed te doen. Dan hoeft het vasten helemaal niet zo zwaar te zijn. Dat bevestigt Ufuk Demirtaş, arts bij Arbo Unie en zelf praktiserend moslim, op de website van zijn werkgever.
De eerste dagen moet je nog wat wennen aan een ander ritme.
“Op je werk merk je er dan niet veel van. Behalve dat je de eerste dagen nog wat moet wennen aan een ander ritme: je eet en drinkt ’s avonds laat en moet weer vroeg op voor een stevig, voedzaam ontbijt waar je de dag mee door kunt. Dat maakt je nachten korter. In het begin is het soms even vechten tegen het slaapgebrek en het hongergevoel. Ook hoofdpijn is een kenmerk in de begindagen. Veel impact heeft dat niet; je kunt prima functioneren zonder eten.”
Laatste dagen zijn voor velen extra zwaar
Ook de laatste dagen van de ramadan zijn voor veel moslims zwaar, zeker als ze fulltime werken. Zzp’end diëtist Mariam Aaras herkent dat, vertelde ze in het AD: “Dan gaan mensen nog even extra bidden, wat meer naar de moskee en komen ze wat vaker samen. Dat kost allemaal extra energie.”
Iemand die zwaar werk doet, heeft het natuurlijk moeilijker dan iemand die op kantoor zit. Demirtaş: “Vooral de combinatie van hitte en zwaar lichamelijk werk kan tot onveilige situaties leiden. Dan kun je duizelig worden en sta je bijvoorbeeld liever niet op een ladder.” Als het warm is, kunnen mensen ook last krijgen van uitdroging.
Rekening houden met vastende medewerkers
Werkgevers hoeven geen speciale maatregelen te treffen voor vastende werknemers. Maar ook al is het niet verplicht, het is wel verstandig als een werkgever rekening houdt met vastend personeel. De Arbowet bepaalt bijvoorbeeld dat een werkgever moet zorgen voor veilige arbeidsomstandigheden. Vastende werknemers kunnen extra vermoeid zijn, zich misschien minder goed concentreren en zich ‘slapjes’ voelen. Zorgen voor veilige werkomstandigheden houdt dan misschien ook in dat een werkgever daar rekening mee houdt bij de planning van het werk. Op een zorgvuldige manier omgaan met godsdienstige wensen van werknemers valt ook onder goed werkgeverschap.
Piet Fortuin, voorzitter CNV Vakcentrale, zegt daarover op nu.nl: “Hoewel niet iedereen precies weet wat collega’s ervaren, wordt er vanuit organisaties steeds vaker rekening gehouden met de ramadan. Er wordt door werknemers steeds minder melding gedaan van werkgevers die niet mee willen werken.” Zeker vergeleken met tien jaar geleden, toen ramadan voor veel werkgevers nog een vreemd concept was. “We merken dat werkgevers nu steeds vaker uit zichzelf rekening houden met de vastenperiode en de invloed daarvan op de gesteldheid.”
Kortom, met goede afspraken tussen werkgever en werknemer en met voldoende voorzorgsmaatregelen van de werknemer zelf is vasten prima te combineren met het werk.
Ramadan mubarak! Succesvolle vasten!
Bron: Arbo-online || Geschreven door Moon Saris
