Opdrachtgevers, schoonmaakbedrijven, vakbonden en intermediairs sloegen de handen ineen vanuit één overtuiging: kwaliteit van dienstverlening begint bij de kwaliteit van het werk van de schoonmaker - en mag nooit ondergeschikt zijn aan prijs.

Van klachten naar signalen 

De Code vervult een actieve rol in het ondersteunen van marktpartijen om op deze manier samen te werken. Daarbij hebben we bewust afscheid genomen van de term klachtencommissie. We spreken nu van de 'signaleringskamer schoonmaak'. Dat is meer dan een naamswijziging. Het onderstreept onze werkwijze: niet afrekenen, maar verbeteren. 

De signalen die wij ontvangen, laten een duidelijk patroon zien. We onderscheiden grofweg twee typen marktpartijen: de onbewust onbekwamen en de bewust onbekwamen 

Wat we zien in de markt 

Veel meldingen gaan over aanbestedingen die simpelweg niet realistisch zijn: 

• opdrachten met een te laag budget; 
• indexatie die ontoereikend is of pas plaatsvindt na de ingangsdatum van een nieuwe cao-periode; 
• bodem- of plafondbedragen die geen relatie hebben met de opdracht; 
• uurtarieven die onder een dekkend op de cao gebaseerd tarief liggen; 
• deelname van opdrachtnemers aan aanbestedingen waarbij prijs in de gunning dominant is; 
• opdrachten waarin de werklast in relatie tot de uit te voeren werkzaamheden als niet realistisch beschouwd dient te worden; 
• opdrachten waar, tegen de cao-afspraken in, geen RAS Werkdrukmeting voor en na contractmutatiedatum plaats vind. 

Na een melding vragen wij betrokken partijen altijd eerst om uitleg. Daarna gaan we het gesprek aan. In veel gevallen helpt die dialoog. Onbewust onbekwame marktpartijen krijgen inzicht in de gevolgen van hun keuzes –  voor schoonmakers én voor de kwaliteit van de dienstverlening. 

Opvallend vaak horen wij achteraf: “We hadden dit gesprek liever eerder gevoerd.” De uitgangspunten van de Code blijken marktpartijen juist te helpen om tot duurzame samenwerking en betere resultaten te komen. 

Verantwoordelijkheid ligt bij iedereen 

Naast opdrachtgevers spreken we vanzelfsprekend ook schoonmaakbedrijven en intermediairs nadrukkelijk aan op hun rol. Verantwoordelijk marktgedrag vraagt iets van alle partijen. 

Enkele voorbeelden uit de praktijk: 

• Een onderwijsinstelling zette samen met een intermediair een aanbesteding in de markt met een niet-kostendekkend uurtarief. Alle betrokken partijen, inclusief het inschrijvende schoonmaakbedrijf, zijn hierop aangesproken. Wij constateren dat steeds meer schoonmaakbedrijven in hun keuze om al dan niet in te schrijven de code steeds zwaarder laten meewegen. Als een aanbesteding niet code-proof is betekent dit niet inschrijven. 

• We ontvingen signalen van kleinere schoonmaakbedrijven die brieven kregen over een verplichte, lage indexatie van lopende contracten door grote opdrachtgevers die zelf Code-ondertekenaar zijn. Na gesprekken is alsnog in fatsoenlijk overleg een faire oplossing gerealiseerd. 

• Er kwamen meerdere meldingen binnen over een adviesbureau dat kosten voor het uitvoeren van contract- en kwaliteitbeheer in de Europese Aanbesteding in de aanneemsom schoonmaak opneemt en doorberekent aan opdrachtnemers op een manier waarover wij serieuze vragen hebben. Ook hierover zijn gesprekken gaande. 

• Tot onze teleurstelling hebben wij een tweede gele kaart moeten uitreiken aan ECN Petten, omdat in hun aanbesteding prijs structureel zwaarder weegt dan kwaliteit (prijs 70% vs kwaliteit 30%). Precies om dat mechanisme te doorbreken, is de reden waarom de Code Schoonmaak ooit is opgericht. 

Melden heeft zin 

De signaleringskamer is geen klachtenloket. Wij zoeken het gesprek met partijen, leggen uit wat de Code vraagt en wat de gevolgen zijn van keuzes voor schoonmakers en dienstverlening. We proberen op een positieve en overtuigende manier de situatie te veranderen. Pas als dat geen effect heeft, volgen waarschuwingen en uiteindelijk gele kaarten. 

Belangrijk om te benadrukken: melden heeft zin. Het hoeft geen formele klacht te zijn, een signaal is voldoende. Desgewenst kan dat anoniem. 

Met de signaleringskamer werken we samen aan een sector waarin kwaliteit, vakmanschap en fatsoenlijk opdrachtgever- én werkgeverschap leidend zijn. Via dit medium zullen wij de komende tijd regelmatig delen wat wij zien, wat beter kan en waar de markt zichzelf kan versterken. 

Bert van Boggelen, voorzitter Code Verantwoordelijk Marktgedrag Schoonmaak