Schoonmaak is en blijft een arbeidsintensieve dienstverlening. Er zijn veel mensen nodig om het werk uit te voeren, terwijl de arbeidsmarkt steeds krapper wordt. Tegelijkertijd moeten medewerkers gezond en duurzaam inzetbaar blijven en verwachten opdrachtgevers iedere dag betrouwbare kwaliteit.

Oplossingen voor de lange termijn

Volgens Janna Steinbusch, algemeen directeur van Gom Schoonhouden, vraagt dat om meer dan oplossingen voor de korte termijn. ‘Als sector moeten we ons afvragen hoe we ervoor zorgen dat we ook over vijf of tien jaar goede schoonmaak kunnen blijven leveren. Als we het werk blijven organiseren zoals we dat altijd hebben gedaan, wordt dat steeds moeilijker.’

Innovatie is daarmee niet alleen een manier om dienstverlening te verbeteren of efficiënter te maken. Het is nodig om het werk anders te organiseren en kwaliteit en continuïteit ook op langere termijn te kunnen blijven bieden.

Innovatie is meer dan technologie

Bij innovatie wordt al snel gedacht aan robots, sensoren of kunstmatige intelligentie. Maar de innovatieopgave in de schoonmaak is breder. De belangrijkste vraag is niet welke nieuwe technologie beschikbaar komt, maar hoe het werk slimmer kan worden georganiseerd. Technologie kan daarbij ondersteunen. Robots kunnen repeterende werkzaamheden uitvoeren en medewerkers ontlasten. Data over het gebruik van een gebouw kan helpen bepalen waar schoonmaak daadwerkelijk nodig is. Digitale toepassingen kunnen daarnaast meer inzicht geven in kwaliteit en uitvoering.

‘De interessante vraag is niet of een mens of een robot het werk moet doen’, zegt Steinbusch. ‘Het gaat erom hoe je mens en technologie zo inzet dat ze elkaar versterken. Technologie moet medewerkers ondersteunen en tegelijkertijd bijdragen aan betrouwbare dienstverlening voor de klant.’

Beschikbare capaciteit slimmer inzetten

Die ontwikkeling verandert ook het schoonmaakproces. Traditioneel worden veel werkzaamheden volgens vaste programma's uitgevoerd. Een ruimte staat op de planning en wordt dus schoongemaakt. Maar gebouwen worden niet iedere dag op dezelfde manier gebruikt. Datagedreven schoonmaak maakt het mogelijk om de inzet beter af te stemmen op wat daadwerkelijk in een gebouw gebeurt. Een intensief gebruikte ruimte krijgt meer aandacht, terwijl capaciteit die elders niet nodig is op een andere plek kan worden ingezet.

In combinatie met robotisering ontstaat zo een andere verdeling van het werk. Technologie kan voorspelbare en repeterende taken ondersteunen, terwijl medewerkers zich richten op werkzaamheden waarvoor vakmanschap, flexibiliteit en menselijke beoordeling nodig zijn. ‘Voor facilitair managers is dat meer dan een efficiëntievraagstuk’, benadrukt Steinbusch. ‘Juist wanneer beschikbare capaciteit onder druk staat, kan een slimmere organisatie van het werk helpen om de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening te borgen.’

Nu onderzoeken wat straks nodig is

Innovatie biedt alleen niet van de ene op de andere dag een oplossing. Nieuwe technologie moet worden onderzocht, getest en aangepast voordat deze daadwerkelijk waarde toevoegt op de werkvloer. Dat betekent dat de schoonmaaksector vooruit moet kijken. Daarom sloot Gom zich dit jaar aan bij het Humanoid Application Center. Bedrijven en kennispartners onderzoeken daar gezamenlijk hoe humanoid robots praktisch kunnen worden ingezet.

Het uitgangspunt is niet dat humanoids op korte termijn schoonmaakmedewerkers gaan vervangen. Juist door vroeg te experimenteren ontstaat inzicht in wat wel en niet werkt. ‘Je kunt niet wachten tot een probleem zo groot is dat je morgen een oplossing nodig hebt’, zegt Steinbusch. ‘Door nu te onderzoeken wat mogelijk is, kunnen we bepalen welke toepassingen straks echt iets toevoegen aan het werk en de dienstverlening.’

Innovatievermogen wordt onderdeel van continuïteit

Voor facilitair managers krijgt innovatie daarmee een bredere betekenis. Bij de keuze voor een schoonmaakpartner telt niet alleen de kwaliteit van vandaag. Samenwerkingen lopen vaak meerdere jaren. Daarom is ook relevant hoe een dienstverlener die kwaliteit in de toekomst kan blijven organiseren. Heeft de schoonmaakpartner een antwoord op personeelsschaarste? Wordt onderzocht hoe werk slimmer kan worden georganiseerd? En worden data en technologie alleen ingezet waar ze aantoonbaar waarde toevoegen?

Niet iedere innovatie wordt onderdeel van de dagelijkse schoonmaak. ‘Maar organisaties die nu onderzoeken, testen en leren, zijn beter voorbereid op de dienstverlening van morgen’, besluit Steinbusch. ‘Zo kunnen medewerkers hun werk goed blijven doen en kunnen opdrachtgevers rekenen op betrouwbare en toekomstbestendige schoonmaak.’

Dit artikel is gesponsord door Gom Schoonhouden.