Toilet heeft zekere charme
Ik wil niet zo ver gaan als de bioloog Midas Dekkers, die in zijn beschouwingen de poepdoos bijna als een heilig altaar afschildert en een flinke strontlucht verkiest boven een welriekende luchtverfrisser. Echter moet gezegd worden dat er van de kleine ruimte een zekere charme uitgaat. Benamingen als “het gemak”, “het gerief”, “het privaat”, en dergelijke, wijzen erop dat we ons daar ongedeerd voelen. Waar zou je naartoe vluchten als er bijvoorbeeld in de trein gevaar dreigt? Precies, naar het toilet!
Daarom vinden we natuurlijk de hygiëne in die ruimte zo belangrijk: het moet er goed toeven zijn. Bovendien is een schoon en fris toilet vaak een afspiegeling van de algehele hygiëne in een bedrijfspand of openbare instelling. In de loop der jaren hebben de ervaringen met het veelvuldig uitgevoerde toiletonderzoek ons dat wel geleerd.
>>Lees ook: Hoe los je stankproblemen op in de sanitaire ruimte?
Vochtige omstandigheden
Het leidt geen twijfel dat ook in de toiletruimte een grote hoeveelheid bacteriën op ons loert. Ze zitten op de wc-bril, op de kraan en de deurknop. Maar dat geldt ook voor bijvoorbeeld winkelwagentjes, trapleuningen, afstandsbedieningen, telefoons en – niet te vergeten – geld. Er is echter een belangrijk verschil tussen deze oppervlakken en die in het toilet. Op die laatste plek is het namelijk vochtig, en dat betekent dat bacteriën en schimmels zich beter handhaven en vermeerderen dan op een droog oppervlak, waar ze na een tijdje dood gaan.
Het is maar goed dat de bacteriën niet kunnen springen
Met name vinden we in de toiletruimte bacteriën van het soort Enterobacteriaceae, waartoe bijvoorbeeld de gevreesde salmonellen en E-colibacteriën behoren. Deze komen ook voor op rauw vlees en rauwe groente, maar aangezien op het toilet meestal niet de andijvie wordt gewassen, is de herkomst vrij duidelijk; namelijk uit ontlasting. In de toiletpot maken ze een groot deel uit van de populatie. Bijvoorbeeld onder de rand van de bril. Het is maar goed dat ze niet kunnen springen.
Handen wassen is écht belangrijk
Dat wil trouwens niet zeggen dat ze niet verplaatst kunnen worden. Ons toiletonderzoek toont keer op keer aan dat deze soort bacteriën veelvuldig gevonden worden op de bril, de kraan, en ja; zelfs op de deurknop. Hoewel bij het doortrekken van de WC enige aerosolwerking mogelijk is, is het meer waarschijnlijk dat de toiletgebruiker hier letterlijk de hand in heeft gehad. Het handen wassen is uiteraard een belangrijk middel om zich van deze onsmakelijke gasten te ontdoen. Het beste doe je dat met zeep en lauw water en ongeveer zo lang als je het liedje ‘happy birthday’ kunt zingen.
Voor een infectie moet een bacterie altijd een ‘porte d’entree’ hebben, een opening waar het lichaam wordt binnengedrongen. Dit kan een wondje zijn, maar bijvoorbeeld ook de mond of de neus. Ga je dus na het toiletbezoek zonder de handen te wassen een sigaretje opsteken of een appeltje eten, dan kan een ziekteverwekker toeslaan.
>>Leestip: Handhygiëne: alles over handen wassen én drogen
Handdoek is aller- allersmerigste voorwerp in toiletruimte
Een andere boosdoener is Staphylococcus. Normaal gesproken geen probleem, maar bij een wondje op het zitvlak kan deze een steenpuist veroorzaken. Met een gezonde huid is de toiletbril niet gevaarlijker dan een klaptafeltje in een vliegtuig, om maar wat te noemen. Dat is niet alleen gevaarlijker om op te zitten, maar bevat bovendien, zoals aangetoond, doorgaans een enorme hoeveelheid bacteriën.
Het aller-, allersmerigste voorwerp in een toiletruimte is een vochtige handdoek die ergens aan een haakje hangt. Dit is echt een broeinest. Aangezien het aantal bacteriën onder deze omstandigheden (d.w.z. vochtig en warm) iedere 20 minuten kan verdubbelen, is dit na een dag astronomisch veel!
Toilet geen groot risico
Hoewel het dus verder met de kans op ziek worden wel meevalt, is het geen prettige gedachte dat op sommige oppervlakken sporen van ontlasting kunnen voorkomen. Een papieren doekje om de kraan dicht te draaien is één van de dingen om contact te vermijden, evenals papier op de bril leggen.
Je loopt in de toiletruimte geen groter risico om ziek te worden dan in een ander soort gelegenheid
Samenvattend kan gezegd worden dat je in de toiletruimte geen groter risico loopt om ziek te worden dan in een ander soort gelegenheid, zeker als deze er één is waar een groot aantal mensen bijeenkomt. Het alleen zijn in het toilet biedt een veel grotere mate van veiligheid! Geen hoestende en proestende mensen om je heen en – zoals aan te nemen- niemand die je moet zoenen.
Schoonmaken belangrijker dan desinfecteren
Het is dan ook niet nodig om in de openbare toiletruimte te desinfecteren. Onderzoek heeft aangetoond dat de gedesinfecteerde oppervlakken, zoals de bril of de deurknop, na zeer korte tijd weer evenveel bacteriën bevatten als oppervlakken die alleen werden schoongemaakt. Ook de scheut chloor in de pot is volkomen overbodig en bovendien milieuvervuilend.
Regelmatig en goed schoonmaken is veel belangrijker. De toestand waarin het schoonmaakmateriaal zich bevindt is daarbij essentieel. Evenals bovengenoemde handdoek, kan een natte schoonmaakdoek of mop een bron van besmetting zijn, wanneer deze in vervuilde staat aan zijn lot wordt overgelaten. Zorg er dus voor dat die goed worden uitgespoeld en spreid ze uit om te drogen.
Reinheid testen met dipslide
Als je zelf het schoonmaakresultaat wilt beoordelen in hygiënisch opzicht is een visuele inspectie niet voldoende. Prof. Dr. D.A.A. Mossel, een vooraanstaand microbioloog, heeft ervoor gepleit dit te doen met behulp van een voedingsbodem die op het oppervlak wordt gedrukt, waarop vervolgens de bacteriegroei zichtbaar wordt.
Het is handig dit te doen met een dipslide omdat hierbij het plaatje in een afsluitbaar kokertje zit. Na reiniging (en opdrogen!) even testen. Ontstaan er dan na een dag of wat meer dan vijftig bacteriekoloniën, dan is er wel iets mis met de schoonmaak!
Geschreven door Jacques van den Wijngaard, eigenaar van Alfa Chemie en Hygiëneconsultant, en schrijver van o.a. Professioneel Schoonmaken 2.0
