Balans Schoonmaak wint rechtszaak over aanbesteding: gunningsbeslissing wordt teruggedraaid

Balans Schoonmaak wint rechtszaak over aanbesteding: gunningsbeslissing wordt teruggedraaid

Twee schoolbesturen in Amstelveen moeten hun gunningsbeslissingen voor schoonmaakwerkzaamheden intrekken. De rechtbank Oost-Brabant oordeelt dat bij de aanbestedingen wezenlijke fouten zijn gemaakt en dat de procedure onvoldoende transparant was. Een nieuwe aanbesteding is vereist als de opdrachten alsnog worden gegund.

De zaak is aangespannen door Balans Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten. De tegenpartijen zijn de schoolbesturen Amstelwijs (openbaar primair onderwijs) en Onderwijsgroep Amstelland (RK en PC basisonderwijs), beide gevestigd in Amstelveen.

De twee schoolbesturen hebben gelijktijdig, maar formeel los van elkaar, een Europese aanbesteding voor schoonmaakwerkzaamheden georganiseerd. De aanbestedingen waren inhoudelijk gelijk, maar kenden elk een eigen aanbestedingsdocument, beoordelingsprocedure en overeenkomst. Wel werkten de aanbesteders nauw samen; de percelen sloten geografisch en organisatorisch op elkaar aan. Contractables trad bij beide aanbestedingen op als adviseur.

Opzet van de aanbestedingen

Beide aanbestedingen waren verdeeld in drie percelen. Inschrijvers mochten per aanbesteding op alle percelen inschrijven, maar konden maximaal twee percelen gegund krijgen.

De gunning zou plaatsvinden op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding. De prijs telde voor 60 procent mee en de kwaliteit voor 40 procent. De kwaliteitsscore werd bepaald aan de hand van vier vooraf vastgestelde kwaliteitsvragen.

Voorlopige gunning en bezwaar van Balans

Balans schreef in op alle percelen van beide aanbestedingen. Op 7 november 2025 ontving het bedrijf de voorlopige gunningsbeslissingen. Daarin stond dat de opdrachten niet aan Balans werden gegund, maar aan Schoonmaakbedrijf Netjes en Anjer Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten.

In de gunningsbeslissing van Amstelwijs waren de kwaliteitsscores van Balans opgenomen, met een uitgebreide toelichting op de eigen inschrijving. De scores van de winnende inschrijvers werden wel vermeld, maar zonder nadere toelichting. In de gunningsbeslissing van Amstelland ontbrak een inhoudelijke motivering van de kwaliteitsscores volgens Balans volledig.

Het schoonmaakbedrijf maakte daarop bezwaar. Het bedrijf stelde onder meer dat de gunningsbeslissingen onvoldoende waren gemotiveerd, dat niet inzichtelijk was hoe prijs en kwaliteit tot een totaalscore hadden geleid en dat bij de beoordeling was afgeweken van de vooraf bekendgemaakte beoordelingsmethodiek. Ook wees Balans erop dat in de motivering van Amstelwijs werd verwezen naar een voorbeeld dat volgens Balans alleen in de inschrijving voor Amstelland was opgenomen.

De aanbesteders reageerden via Contractables. Zij erkenden dat in het aanbestedingsplatform Mercell een foutieve weergave van scores was ontstaan, maar stelden dat dit geen invloed had gehad op de inhoudelijke beoordeling. Volgens de aanbesteders waren de beoordelingen correct uitgevoerd en was geen sprake van vermenging van beide aanbestedingen.

Oordeel van de rechtbank: onvoldoende motivering

De voorzieningenrechter stelt vast dat de gunningsbeslissingen niet voldoen aan de eisen van de Aanbestedingswet. In de mededeling van een gunningsbeslissing moeten de relevante redenen voor die beslissing worden vermeld, waaronder de kenmerken en relatieve voordelen van de winnende inschrijving.

Volgens de rechtbank bevatten de gunningsbeslissingen die informatie niet. Bij Amstelwijs ontbrak een toelichting op de winnende inschrijvingen en bij Amstelland ontbrak de motivering vrijwel geheel. Ook na de latere toelichtingen die door de aanbesteders zijn verstrekt, bleef volgens de rechtbank onvoldoende inzicht bestaan in waarom Netjes en Anjer hadden gewonnen. Alleen het noemen van eindscores is daarvoor niet voldoende, aldus de rechtbank.

Daarmee is volgens de rechter het motiveringsbeginsel geschonden en kunnen de gunningsbeslissingen al om die reden geen stand houden.

Gebrek aan transparantie

Daarnaast oordeelt de rechtbank dat de aanbestedingsprocedure niet transparant is verlopen. Uit de gunningsbeslissingen blijkt dat is gerekend met andere puntensystemen dan vooraf in de aanbestedingsstukken was aangekondigd. Zo werd in de beoordeling gewerkt met maximale scores van 40 of 60 punten, terwijl in de aanbestedingsdocumenten stond dat voor de kwaliteitsvragen in totaal 100 punten konden worden behaald.

De aanbesteders stelden dat dit verschil het gevolg was van een administratieve fout en dat per kwaliteitsvraag feitelijk 50 procent van het maximum was toegekend. De rechtbank volgt deze uitleg niet. Volgens de voorzieningenrechter is niet inzichtelijk gemaakt hoe de gehanteerde scores zich verhouden tot de vooraf vastgestelde beoordelingsmethodiek en hoe deze scores zijn verwerkt in de uiteindelijke totaalscore via de zogenoemde Utility Index-formule.

Ook vindt de rechtbank het niet aanvaardbaar dat van inschrijvers wordt verwacht dat zij zelf maar moeten uitrekenen hoe de eindscore tot stand is gekomen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de aanbestedende dienst.

Vragen over de beoordeling zelf

De rechtbank signaleert daarnaast onduidelijkheden in de kwaliteitsbeoordeling. Zo verschillen de beoordelingsmotiveringen in de oorspronkelijke gunningsbeslissing van Amstelwijs van de latere toelichting die per brief is gegeven. Dat roept volgens de rechtbank vragen op over de rol van de beoordelingscommissie bij die aanvullende motivering.

Verder hebben de aanbesteders tegenstrijdig verklaard over de vraag of in de beoordeling van Amstelwijs gebruik is gemaakt van informatie uit de inschrijving voor Amstelland. Door die tegenstrijdigheid blijft volgens de rechtbank onduidelijk hoe de beoordelingen feitelijk zijn uitgevoerd. Dat schaadt de toetsbaarheid van de procedure.

Heraanbesteding noodzakelijk

De rechtbank concludeert dat de aanbestedingen niet voldoen aan de basisbeginselen van het aanbestedingsrecht. De geconstateerde gebreken zijn volgens de voorzieningenrechter zo wezenlijk, dat een herbeoordeling niet volstaat. Als de schoolbesturen de schoonmaakopdrachten nog willen gunnen, moeten zij een nieuwe aanbestedingsprocedure starten.

De rechtbank heeft Amstelwijs en Amstelland daarom verplicht de voorlopige gunningsbeslissingen in te trekken en, indien zij de opdrachten alsnog willen gunnen, opnieuw aan te besteden.

De schoolbesturen moeten de proceskosten van Balans betalen. De uitspraak geldt direct, ook als hoger beroep wordt ingesteld.

Bron: Rechtspraak.nl (ECLI:NL:RBOBR:2026:476)