Het plotselinge overlijden van Wim Kooyman, onafhankelijk voorzitter van de cao-onderhandelingen, drukte een stempel op het overleg. 'Wij zaten bij de cao-commissie toen het nieuws binnenkwam. Dat kwam hard binnen', aldus Monsma. De geest van Kooyman hing volgens Monsma tijdens de hele onderhandelingsronde boven tafel. Donderdagochtend begon met een moment van stilte, gevolgd door woorden van zowel werkgevers als vakbonden. 'Dat vond ik echt een mooi moment van verbinding.”
Ook tijdens de condoleancebijeenkomst op vrijdag werd duidelijk hoeveel Kooyman voor de sector heeft betekend. 'Wat ik mooi vond, was dat oud-bestuurders en kaderleden van FNV daar ook waren. Dat zegt iets over hoe geaccepteerd hij was in de sector.'
Actie FNV-schoonmakers Sint-Michielsgestel
De onderhandelingen werden ook onderbroken door een actie van FNV-schoonmakers in het centrum van Sint-Michielsgestel. De werkgeversdelegatie ging langs bij de demonstratie, die door FNV werd aangekondigd als een krachtig signaal richting de cao-tafel. Op het Torenplein in Sint-Michielsgestel verzamelden zich volgens het lokale medium Gestel.nu donderdagochtend een tweehonderdtal schoonmakers en -maaksters.
In reeks van zaken achtergesteld
De lokale verslaggever sprak met Mohamed Dahmani, een van de demonstranten op het plein. 'Ons doel is om werkgevers te laten weten dat wij een aanvaardbare cao willen of eigenlijk eisen.' Er volgt volgens Gestel.nu een reeks aan zaken waarin het schoonmaakgilde zich achtergesteld vindt. 'Het gaat om ons loon, veiligheid op de werkplekken, de werkdruk en de AOW-leeftijd', aldus FNV-er Dahmani.
Duidelijk maar ingetogen
Monsma spreekt met waardering over de toon van de actie. 'Het was duidelijk, maar ook ingetogen. Ze stonden ook stil bij het overlijden van Wim. Dat was gepast.' Volgens Monsma was de sfeer stevig, maar niet grimmig. 'We kregen op ons donder als werkgevers, zoals dat dan gaat, maar de sfeer was gewoon goed.'
Groot deel van de tijd verloren
Inhoudelijk bleven grote doorbraken tijdens deze onderhandelingsronde uit. Door de actie en de logistiek eromheen ging volgens Monsma een groot deel van de beschikbare tijd verloren. Het gesprek bleef daardoor vooral verkennend. 'Daardoor komen we wel langzaam tot vormen. We pellen met elkaar af: wat worden nou de onderwerpen waar we het echt over gaan hebben?'
Ziekteverzuim zwaar dossier
Een van die onderwerpen is ziekteverzuim. Dat dossier ligt zwaar op tafel, zegt Monsma. Werkgevers willen meer grip krijgen op het verzuim, onder meer door in het tweede ziektejaar niet uit te gaan van 100, maar van 80 procent loondoorbetaling. Vakbonden zijn daar fel tegen. 'Zolang dat op tafel ligt, vinden zij het moeilijk om door te praten over verzuim', zegt Monsma. 'Maar het geeft wel aan hoe hoog de nood aan onze kant is.'
Opdracht in kostenbeheersing
Volgens hem staat de sector onder druk door oplopende kosten en krapte op de arbeidsmarkt. 'Opdrachtgevers kijken steeds strakker naar de portemonnee. Wij hebben echt een opdracht in kostenbeheersing.' Dat maakt dat loon, reiskosten en verzuim onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. 'Als wij iets met reiskosten willen, dan betekent dat iets voor het loonbod. Alles hangt met elkaar samen.'
Integraal voorstel
De echte spanning zit volgens Monsma daarom in de volgende onderhandelingsronde, op 11 en 12 mei. Dan willen de werkgevers met een integraal voorstel komen. 'Daar komt heel veel druk op te liggen', constateert hij. Desondanks is hij voorzichtig optimistisch. Ondanks de verschillen en de emotionele context proeft hij aan tafel bereidheid om eruit te komen. 'Ik proef de wil om in gesprek te gaan. Ondanks de moeilijke context is er verbinding. We luisteren naar elkaar. Dat tekende deze ronde.'
De combinatie van rouw, actie en inhoudelijke spanning maakte deze onderhandelingen uitzonderlijk. Monsma vat het samen: “De realisatie en de emotie liepen door elkaar. Het waren echt vreemde dagen.”
