Voor het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Frontiers in Public Health, werden elf internationale studies onder schoonmaakmedewerkers van 50 jaar en ouder in ziekenhuizen geanalyseerd. De onderzoekers bekeken welke lichamelijke klachten voorkomen en welke arbeidsomstandigheden daarmee samenhangen. Hoewel het onderzoek zich richtte op ziekenhuisschoonmakers, zijn de bevindingen volgens de auteurs ook relevant voor schoonmaakwerk in kantoren, commerciële gebouwen en andere faciliteiten.
Uit de onderzochte studies blijkt dat lichamelijke klachten veel voorkomen. Afhankelijk van de onderzochte periode varieerde het percentage medewerkers met klachten aan spieren en gewrichten van 49,1 tot 68,96 procent. Vooral de onderrug, bovenrug, schouders en knieën bleken kwetsbaar.
Niet alleen leeftijd speelt een rol
De klachten hangen onder meer samen met langdurig bukken tijdens vloerreiniging, het bedienen van schoonmaakmachines, het duwen en trekken van werkwagens, afvalverwerking en langdurig staan. Ook onvoldoende rust, werkdruk en beperkte hersteltijd tussen diensten kunnen bijdragen aan fysieke overbelasting.
Opvallend is dat een hogere leeftijd niet in alle onderzochte studies automatisch gepaard ging met meer lichamelijke klachten. Sommige onderzoeken vonden een verhoogd risico bij oudere medewerkers, terwijl andere juist aanwijzingen vonden dat werkervaring een beschermende werking kan hebben. De onderzoekers wijzen daarbij ook op het zogenoemde healthy worker effect: medewerkers met ernstige lichamelijke klachten verlaten mogelijk eerder het arbeidsproces, waardoor de groep die blijft werken relatief gezond is.
Taakroulatie en ergonomische hulpmiddelen
Volgens het onderzoek kunnen werkgevers verschillende maatregelen nemen om de fysieke belasting te verminderen. Zo kan taakroulatie voorkomen dat medewerkers langdurig dezelfde belastende bewegingen uitvoeren. Ook voldoende pauzes en hersteltijd zijn belangrijk.
Daarnaast speelt de inrichting van schoonmaakmaterialen en hulpmiddelen een rol. In hoogte verstelbare stelen van moppen, bezems en andere gereedschappen kunnen ongunstige werkhoudingen verminderen. Ergonomisch ontworpen afvalcontainers beperken het tillen en draaien, terwijl mechanische hulpmiddelen het verplaatsen van zware materialen kunnen vergemakkelijken.
Training en begeleiding
Naast geschikte hulpmiddelen benadrukken de onderzoekers het belang van ergonomische training en ondersteuning door leidinggevenden. Medewerkers moeten leren hoe zij specifieke schoonmaaktaken met zo min mogelijk lichamelijke belasting kunnen uitvoeren. Tegelijkertijd is het belangrijk dat leidinggevenden de fysieke eisen van het werk begrijpen en waar nodig de taakverdeling en werkbelasting aanpassen.
Ook goede communicatie tussen schoonmaakmedewerkers en leidinggevenden is essentieel om risico's tijdig te signaleren. Volgens de onderzoekers ligt de oplossing dan ook niet bij één afzonderlijke maatregel, maar bij een combinatie van ergonomisch materiaal, passende werkorganisatie, opleiding en voldoende herstelmogelijkheden.
Voor schoonmaakbedrijven onderstreept het onderzoek het belang van een werkomgeving waarin fysieke belasting en individuele mogelijkheden goed op elkaar worden afgestemd. Daarmee kunnen werkgevers bijdragen aan het voorkomen van lichamelijke klachten en het langer inzetbaar houden van medewerkers.
Bron: European Cleaning Journal
