Op 18 en 19 november waren de Schoonmaak Vakdagen in Houten. De hal stond vol met stands over schoonmaakartikelen, -software en meer, met live demonstraties en de beste glazenwasser van Nederland-wedstrijd. Op dinsdagmiddag organiseerde mkb-branchevereniging Schoonmaken is een Vak (SIEV) het Nationale Schoonmaakdebat. Met als thema: ‘Gladde ladders en glibberige regels: veiligheid en Verantwoordelijkheid in de praktijk, wie is aan de beurt?’.
SIEV-voorzitter Paul Fok trapte af. In zijn voorwoord benoemde hij dat de schoonmaaksector zich op een kruispunt bevindt. De sector staat voor grote uitdagingen door forse loonstijgingen en nieuwe wetgeving, waardoor personeelskosten sterk oplopen en de financiële aantrekkelijkheid onder druk komt te staan. Om concurrerend en toekomstbestendig te blijven, moet het verdienmodel worden herzien met een grotere focus op software, robotisering en mechanisering.
Veiligheid: snelheid vs. zorgvuldigheid
Een van de eerste thema’s was de balans tussen snelheid en veiligheid. Jasper Dekker, een ervaren glazenwasser die ook columns schrijft, benadrukte het belang van ervaring voor het veilig uitvoeren van het werk: ‘Je weet allemaal wat je moet doen, je weet allemaal waar je moet staan, hoe snel je werkt en hoe goed je het glas schoon krijgt. Dat gaat in de loop der jaren vanzelf, zonder dat je bewust aan snelheid denkt. Het gaat om routine.’
Toch werd er een sterke waarschuwing gegeven over de gevaren van snelheid ten koste van veiligheid. De Arbeidsinspectie zei hierover: ‘Als een ongeluk gebeurt, dan kan je niet terug naar de snelheid van het werk. Het gaat altijd om de veiligheid, en snelheid moet altijd ondergeschikt zijn aan het zorgen voor een veilige werkplek.’
De rol van de opdrachtgever
De discussie spitste zich verder toe op de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Schoonmakend Nederland legde de nadruk op de rol van gebouweigenaren bij het voorbereiden van gebouwen voor glazenwassers. Gonjo Beuken van Facility Management Nederland: ‘Wij willen dat de eigenaar van een gebouw zorgt dat het goed voorbereid is op glasbewassing. Dit betekent niet alleen dat het gebouw goed toegankelijk moet zijn voor de glazenwassers, maar dat ook de veiligheid van de werkplek gegarandeerd moet zijn.’
Dit werd ondersteund door Pieter van den Brink van Ten Holter Noordam, die aangaf dat gebouweigenaren wettelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor onveilige werkomstandigheden. Hij zei: ‘Als er sprake is van een onveilige situatie op de werkvloer, kan de gebouweigenaar aansprakelijk worden gesteld, zo staat in de wet. Het is daarom belangrijk dat opdrachtgevers zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid.’
Zzp'ers en schijnzelfstandigheid
Een ander belangrijk onderwerp was de positie van zzp'ers in de schoonmaaksector, vooral de glazenwassers. Het debat ging in op de problemen rondom schijnzelfstandigheid, waarbij zzp'ers vaak dezelfde taken uitvoeren als werknemers, maar zonder de bijbehorende rechten en bescherming. Zo werd geroepen: ‘Schijnzelfstandigheid is een groot probleem. Zzp'ers die hetzelfde werk doen als werknemers, maar niet dezelfde rechten hebben, worden vaak benadeeld. Dit is iets waar we meer aandacht voor moeten hebben.’
Ook Marcel Keijzer van de Arbeidsinspectie wees op de beperkingen die de wetgeving momenteel stelt bij het handhaven van veiligheid bij zzp’ers. En ook juridische kennis werd gedeeld uit de zaal: ‘Als een werknemer bij een bedrijf werkt, geldt de Arbowet en zijn er duidelijke verantwoordelijkheden voor de werkgever. Maar als het een zzp’er betreft, dan is het de vraag wie verantwoordelijk is. Dat is een juridisch knelpunt.’
De sleutel tot veilig werken
Een herhaald thema tijdens het debat was het belang van opleiding. De discussie over de noodzaak van kennisdeling en het betrekken van zzp'ers bij veiligheidsopleidingen werd breed gedragen. ‘Zeker zzp’ers doen vaak niet de benodigde opleidingen en hebben daardoor niet de juiste kennis om veilig te werken. Het is belangrijk dat we hen ook meenemen in de veiligheidsopleidingen, zodat ze zich bewust zijn van de risico's en weten hoe ze veilig kunnen werken.’
Er werd benadrukt dat er een systematische aanpak nodig is: ‘We zien dat de kennis van veiligheid bij veel zzp’ers ontbreekt. Het is van cruciaal belang dat ze zich aansluiten bij een opleiding die hen niet alleen de vaardigheden bijbrengt, maar ook het veiligheidsbewustzijn.’
Toekomst van robotisering
Naast de praktische veiligheidsmaatregelen werd er ook gesproken over de toekomst van robotisering in de glazenwassersbranche. Maurits Huisman, expert in robotisering, gaf aan dat robotica een grote rol kan spelen in het verbeteren van de veiligheid. ‘Als we robots inzetten voor de gevaarlijke taken, zoals glazenwassen op grote hoogtes, kan dit veel ongevallen voorkomen. De technologie is er al, en de inzet van robots voor de saaiere en gevaarlijkere taken is een logische stap.’
Hoewel de voordelen van technologie werden erkend, werd er ook opgemerkt dat robotisering niet het menselijke toezicht kan vervangen. ‘Robotisering kan zeker bijdragen aan de veiligheid, maar we mogen niet vergeten dat er altijd mensen nodig zijn voor toezicht en het instellen van de machines. We moeten blijven zorgen dat de juiste mensen op de juiste plek staan.’
Wettelijke aanpassingen en opleidingsplicht voor zzp’ers
De discussie sloot af met een pleidooi voor strengere wetgeving en handhaving. De Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gaf aan dat er al veel aandacht is voor arbeidsveiligheid, maar dat er nog steeds veel te verbeteren valt, vooral in de keten van opdrachtgever naar opdrachtnemer. Mevrouw Faber zei hierover: ‘Er is al veel wetgeving, maar de implementatie blijft een uitdaging. De verantwoordelijkheid van de opdrachtgever moet verder worden verduidelijkt, vooral als het gaat om zzp'ers.’
Een concrete wijziging die werd voorgesteld was de verplichting voor zzp’ers om deel te nemen aan opleidingen en veiligheidsprogramma’s.
Werk aan de winkel
Het debat over veiligheid in de glazenwassersbranche toont aan dat er nog veel werk aan de winkel is. De verantwoordelijkheid voor veiligheid ligt niet alleen bij de werknemers of zzp'ers, maar ook bij de gebouweigenaren en opdrachtgevers. Wetgeving en praktische maatregelen moeten verder worden verbeterd om een veilige werkplek te garanderen. De opkomst van technologie biedt veel belofte, maar menselijke verantwoordelijkheid blijft essentieel. Het gesprek over veiligheid in de schoonmaaksector is nog lang niet voorbij, en het is duidelijk dat samenwerking tussen de verschillende partijen cruciaal is voor de toekomst.
