Van oorsprong is dit een dierlijke stof, afkomstig van het muskushert. Dat wil zeggen van de mannetjes ervan. Die hebben een klier onder aan de buik, welke deze geurstof afgeeft en waarmee zij de vrouwtjes proberen te lokken. Met succes uiteraard, want in de natuur kan dat niet misgaan.
Nu zou bij mannelijke lezers de neiging kunnen opkomen om onmiddellijk naar Ici Paris of Douglas te snellen om zich met musk te overgieten, maar het gewenste resultaat zal ongetwijfeld tegenvallen. Dit soort stoffen, die bij dieren seksuele opwinding veroorzaken, feromonen genaamd, werken niet hetzelfde bij mensen.
Er is trouwens een leuk verhaal van Roald Dahl hierover. Een parfumeur bezwijkt aan de gevolgen van zijn uitvinding, mede door een zwak hart. Het recept gaat met hem het graf in en gaat voor de mensheid verloren.
De aantrekkingskracht van geur
Maar van een goede parfumering kan zeker wel aantrekkingskracht uitgaan. Geef iemand een fles schoonmaakmiddel en de dop wordt eraf gehaald en de neus gaat erboven.
Toen ik een parfumeur zei dat dit toch wel voor 50% beslissend was voor de aankoop moest hij lachen. Wel nee, meer dan 90%!!
Dat geldt overigens niet voor de voedingsmiddelenindustrie. In extreme mate als het chocolade betreft. Dat gaat er al gauw naar smaken.
De familie van muskusherten is vrij uitgebreid. Of was, want de meeste soorten zijn al uitgestorven, vooral door de jacht er op en de vraag naar de kostbare geurstof. Gelukkig is de chemische industrie erin geslaagd de geur na te maken en is de musk van nu een synthetisch product, waardoor het hert met rust gelaten kan worden. Voorstanders van natuurlijke producten hebben niet altijd gelijk!
Meer synthetische alternatieven
Dat geldt zeker ook voor enkele andere dierlijke geuren, zoals Civet en Castor.
Civet werd verkregen door Civetkatten in kooien flink te pesten, zodat ze deze geur afgeven. Of dit nog gebeurt weet ik niet, maar ook hiervoor zijn synthetische alternatieven.
Ook voor rozenolie. Het meisje in de parfumwinkel vertelde mij van een vrij goedkoop geurtje dat er echte, natuurlijke rozenolie in zat. Als je weet dat voor één liter ongeveer 5000 kg rozenblaadjes nodig is en dat de prijs ca. € 30.000/kg is begrijp je dat dit natuurlijk niet mogelijk is. Trap daar dus niet in!
Nostalgie
Wie één van de dierlijke geuren in pure vorm ruikt kan nauwelijks geloven dat dit in een elegant parfum gebruikt wordt. Maar de parfumeur (de 'neus') weet beter: toch is het zo!
Prof. Dr. E.P. Köster, hoogleraar in de zintuigpsychologie, heb ik dit horen uitleggen. Zijn theorie was dat wij als baby de geur van een volgepoepte of natgeplaste luier best wel lekker vonden. Maar al snel werden we door onze ouders tot de orde geroepen. Bah, vies, roepen ze om het hardst.
Maar ergens in onze hersenen schijnt nog een plekje te zitten waardoor we met een zekere nostalgie daarnaar terug verlangen.
Zelfs de duurste parfums bevatten één of meer van deze dierlijke geuren. Als je deze eruit zou laten, heb je dus 'een parfum met een gat er in'. Als je dat nu eens op een plek zou sprayen waar bijvoorbeeld hondenpoep of urine ligt, zou je dan een soort Chanel nr. 5 of Miss Dior krijgen?
Musk en gezondheid
Bij het beoordelen van de gezondheidsaspecten moeten we in de eerste plaats onderscheid maken tussen de vele soorten musk die er zijn. Dat zijn er namelijk nogal wat. Om te beginnen de 'zwarte' en de “witte” musk.
Dat zijn echter marketingtermen, die in de vorige eeuw ontstaan zijn om het geurtype aan te duiden.
Eerstgenoemde, ook Musk Aswad genoemd, is de zwoele variant, vooral gebruikt in cosmetische producten. In schoonmaakproducten zullen we die minder snel aantreffen.
De witte musk ruikt frisser. In was- en schoonmaakmiddelen uiteraard toegepast om de lakens fris te laten ruiken of de toiletruimte een opfrisbeurt te geven.
Maar het echte onderscheid en wat voor de gezondheid van belang is, zit ‘m natuurlijk in de samenstelling.
De meeste musk soorten zijn gelukkig ongevaarlijk, maar er zijn toch een paar uitzonderingen.
Restricties
Dat zijn vooral de zogenaamde nitromuskverbindingen. In de wetgeving voor cosmetica zijn enkele hiervan verboden te gebruiken, zoals Ambrette muskus, Muskus tibetine en Musk moskeen. Voor sommige andere soorten gelden strenge beperkingen, afhankelijk van het product. Dat zijn Musk xyleen en Musk keton. Deze mogen maar in een gering percentage (ca. 1% of minder) gebruikt worden in cosmetica.
De redenen daarvoor zijn de verdenking van o.a. carcinogeniteit, hormoonverstorende werking en/of schadelijkheid voor het zenuwstelsel.
Voor schoonmaakproducten gelden deze restricties niet, maar in producten met een milieukeur zoals het Europees Ecolabel en Nordic Swan mogen ze absoluut niet voorkomen.
Trouwens, wie wil er nu schoonmaken met een middel waarop staat 'verdacht van het veroorzaken van kanker'? En dat is al verplicht als er 0,1% of meer in zit.
Tenslotte hebben we nog Elon Musk. Dat is uiteraard geen parfum. Maar wel een rijke stinker!
Jacques van den Wijngaard, auteur van Professioneel Schoonmaken 2.0 en Chemie Glashelder
