Ik blijf dat een wonderlijke tegenstelling vinden. Want ergens tussen alle terechte wensen over goed werkgeverschap en de spreadsheet waarin offertes naast elkaar worden gezet, lijkt iets verloren te gaan. Alsof al die onderdelen geen prijskaartje hebben.
Laat ik duidelijk zijn: opdrachtgevers mogen kritisch zijn op de prijs. Sterker nog, dat móéten ze zijn. Een schoonmaakbedrijf moet efficiënt werken, vernieuwen en kunnen uitleggen welke waarde wordt toegevoegd. Concurrentie houdt ons scherp. Maar er is een verschil tussen scherp inkopen en goedkoop inkopen. Want goedkoop bestaat uiteindelijk niet.
Als de prijs steeds verder naar beneden moet, terwijl de lonen stijgen en we tegelijkertijd méér verwachten van werkgevers, dan moet ergens iets wijken.
Dit gaat niet alleen over schoonmaakbedrijven, maar óók over opdrachtgevers. Over iedereen die in een offerte niet alleen een bedrag ziet, maar ook de waarde van schoonmaak - en de mensen achter dat bedrag. ”
Maar wat moet er dan minder?
De tijd die een schoonmaker krijgt om het werk goed te doen? De ruimte voor opleiding? De begeleiding van iemand die de Nederlandse taal nog niet goed beheerst? De investering in hulpmiddelen waardoor iemand het werk fysiek langer kan volhouden? Of uiteindelijk toch het inkomen van degene die het werk doet?
Dat laatste accepteren we gelukkig niet. En terecht. Maar dan moeten we ook eerlijk zijn over de consequenties. Goed werk kost geld. Ik kom in onze branche veel werkgevers tegen die enorm investeren. In technologie, opleidingen en duurzame inzetbaarheid. In medewerkers die wat extra begeleiding nodig hebben. In manieren om het werk slimmer en lichter te maken. Maar ook slimmer werken is niet gratis.
En daarom gaat dit niet alleen over schoonmaakbedrijven, maar óók over opdrachtgevers: over scholen, ziekenhuizen, kantoren en bedrijven die schoonmaak inkopen. Over iedereen die in een offerte niet alleen een bedrag ziet, maar ook de waarde van schoonmaak - en de mensen achter dat bedrag.
Dat klinkt misschien wat sentimenteel bij iets zakelijks als een aanbesteding. Maar dat is het niet. In onze branche bestaat het grootste deel van de kosten nu eenmaal uit arbeid. Wie een extreem lage prijs betaalt, koopt dus niet simpelweg goedkoper schoonmaakmiddel.
Uiteindelijk gaat het over de tijd en ruimte die iemand krijgt om zijn of haar vak goed uit te oefenen.
Daarom zou ik opdrachtgevers bij de volgende aanbesteding één vraag willen meegeven.
Vraag niet alleen: welke prijs betaal ik? Vraag ook: welke waarde verwacht ik daarvoor terug? Kan een werkgever hiermee fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden bieden? Mensen opleiden? Investeren? En kan de schoonmaker het gevraagde werk daadwerkelijk goed uitvoeren binnen de tijd die ervoor staat? Als het antwoord ja is: prachtig. Maar als het antwoord nee is, dan lijkt het misschien een aantrekkelijke offerte, maar is het uiteindelijk een slechte deal.
We zeggen vaak dat kwaliteit zijn prijs heeft. Misschien moeten we daar in de schoonmaak iets aan toevoegen: goedkoop heeft óók een prijs.
Alleen staat die meestal niet in de offerte.
