Ik merk het regelmatig wanneer het onderwerp ter sprake komt. Alsof het eigenlijk een moeilijk woord is om te zeggen dat mensen harder en sneller moeten gaan werken. Meer doen in minder tijd. Nog een tandje erbij. Maar dat is niet wat arbeidsproductiviteit betekent. Tenminste, niet zoals ik ernaar kijk.

Onlangs sprak ik hierover tijdens het jaarcongres van AWVN. Daar ging het over de vraag hoe Nederland ook in de toekomst welvarend kan blijven, terwijl we tegelijkertijd te maken hebben met vergrijzing, personeelstekorten en een arbeidsmarkt die steeds krapper wordt.  

Voor onze branche is dat geen theoretische discussie. Wij voelen die werkelijkheid elke dag. Er zijn simpelweg niet genoeg mensen beschikbaar om alle vacatures te vervullen. Tegelijkertijd groeit de vraag naar onze dienstverlening. Dan kun je twee dingen doen: blijven zoeken naar meer mensen, of het werk slimmer en beter organiseren. Dat laatste is wat mij betreft de essentie van arbeidsproductiviteit. 

Van dronepiloot tot vertaaloortjes

Ik word altijd een beetje ongeduldig van abstracte beleidswoorden. Daarom houd ik van voorbeelden. Neem de glazenwasser die wordt omgeschoold tot dronepiloot. Daardoor kan iemand langer gezond blijven werken, zijn inspecties efficiënter uit te voeren en blijft waardevolle ervaring behouden voor het vak.

Of neem de vertaaloortjes en vertaalapps die je steeds vaker ziet op de werkvloer. Onze branche kent een enorme diversiteit aan nationaliteiten en talen. Goede communicatie is essentieel voor kwaliteit, veiligheid en werkplezier. Waar taal vroeger soms een barrière was, begrijpen medewerkers elkaar nu veel gemakkelijker. Instructies zijn duidelijker, fouten worden voorkomen en collega's werken beter samen. 

Wie wil dat mensen gezond hun pensioen halen, moet voortdurend nadenken over hoe werk slimmer en lichter te organiseren is”

Dat is niet: harder werken. Dat is: beter werken. En eerlijk gezegd zijn we daar in onze branche al heel lang mee bezig, al staan we niet altijd vooraan om dat te vertellen. We investeren in technologie, in (taal)opleidingen, in duurzame inzetbaarheid en in slimmer organiseren. Niet omdat het modieuze termen zijn, maar omdat het noodzakelijk is. Wie wil dat mensen gezond hun pensioen halen, moet voortdurend nadenken over hoe werk slimmer en lichter te organiseren is. 

Dagschoonmaak als ultiem voorbeeld

Een voorbeeld waar ik tijdens het congres nadrukkelijk aandacht voor heb gevraagd, is dagschoonmaak. Toen dit voor het eerst opkwam, was dat voor veel opdrachtgevers én schoonmakers spannend. Schoonmaakwerk gebeurde immers vaak buiten kantooruren. Vaak onzichtbaar…

Maar kijk eens wat dagschoonmaak oplevert. Schoonmakers krijgen vaker grotere contracten en bouwen daarmee meer inkomenszekerheid op. Ze worden onderdeel van de organisatie waar ze werken. Collega's kennen hun naam. Ze worden gezien. 

Dagschoonmaak levert óók iets op voor organisaties zelf. Een zichtbare schoonmaker vergroot de schoonbeleving bij medewerkers, bezoekers en gebruikers van het pand. Dat draagt bij aan een prettigere werkomgeving, minder verstoring, lager verzuim en uiteindelijk aan hogere productiviteit.  

Dát is arbeidsproductiviteit in de praktijk. 

Het gaat over mensenwerk

Niet harder schoonmaken. Maar slimmer organiseren. En daar moeten we vandaag nog mee starten, want de komende jaren zal de druk op de arbeidsmarkt verder toenemen. Dat vraagt van werkgevers dat zij blijven investeren in innovatie, technologie en sociale vernieuwing.

Maar het vraagt ook iets van medewerkers. Nieuwe vaardigheden leren. Openstaan voor andere manieren van werken. Meedenken over hoe processen slimmer kunnen.

Dat gesprek moeten we samen voeren. Want uiteindelijk gaat arbeidsproductiviteit niet over cijfers in een spreadsheet. Het gaat over de vraag hoe we met minder beschikbare mensen toch goed werk kunnen blijven leveren. Hoe we werk aantrekkelijk houden. Hoe we mensen gezond aan het werk houden. En hoe we ervoor zorgen dat Nederland blijft draaien. 

Arbeidsproductiviteit is van ons allemaal, van economen, beleidsmarkers, maar vooral van onszelf”

Arbeidsproductiviteit is van ons allemaal, van economen, beleidsmarkers, maar vooral van onszelf. In ons vak gaat het uiteindelijk over mensen. Over de schoonmaker die dankzij een groter contract meer bestaanszekerheid krijgt. Over de medewerker die door technologie langer gezond kan blijven werken. Over de professional die zichtbaar wordt, omdat hij of zij overdag onderdeel is van een organisatie.

Als arbeidsproductiviteit dáár aan bijdraagt, dan is het geen abstract beleidswoord meer. Dan gaat het gewoon over mensenwerk. En laat dat nou net een kenmerk van onze mooi branche zijn! 

Tamara van Ark, voorzitter Schoonmakend Nederland